Tānisi: Ōma ācimowin Nēhiyawēwin (Cree) DraftV2. Kīspin kiskēyihtamowin hólō, English kiskēyihtamowin kiskēyihtamowin. Technical kiskēyihtamowin é scientific kiskēyihtamowin English, translation limitations.
Ācimowin: Ōma ācimowin Nēhiyawēwin (Cree) DraftV2. Kīspin kiskēyihtamowin hólō, English kiskēyihtamowin kiskēyihtamowin. Technical kiskēyihtamowin é scientific kiskēyihtamowin English, translation limitations. "Ācimowin Yúspa" ācimowin wóshdę́ę́ʼ ācimowin.
Ecosystems Intelligence (EsI) māmawi-ācimowin kiskēyihtamowin, planetary systems kiskēyihtamowin, ecosystem miyo-pimatisiwin kiskēyihtamowin. Framework planetary systems kiskēyihtamowin, three hierarchical levels kiskēyihtamowin: top-level Planetary Operating System, secondary-level Operating System Guidance Elements, tertiary-level Implementation Elements.
"Ecosystems Intelligence" planetary systems kiskēyihtamowin, hierarchical framework kiskēyihtamowin, multiple knowledge systems kiskēyihtamowin, practical applications kiskēyihtamowin.
Framework three tiers kiskēyihtamowin:
Top Level: Planetary Operating System - Ecosystem kiskēyihtamowin, system-level framework kiskēyihtamowin. Universal miyo-pimatisiwin kiskēyihtamowin, architecture kiskēyihtamowin, planetary scale kiskēyihtamowin.
Secondary Level: Operating System Guidance Elements - Four integrated guidance frameworks:
Tertiary Level: Implementation Elements - Tools, methods, techniques, applications kiskēyihtamowin, secondary level kiskēyihtamowin.
Planetary Operating System seventeen core miyo-pimatisiwin kiskēyihtamowin, ecosystem functioning kiskēyihtamowin:
0. Existence Confers Rights (Default Principle): Element kiskēyihtamowin, inherent, inalienable rights kiskēyihtamowin, natural law kiskēyihtamowin. Universal application all elements kiskēyihtamowin—human, non-human biotic, abiotic.
1. Abundance (Not Scarcity): Systems miyo-pimatisiwin kiskēyihtamowin, scarcity kiskēyihtamowin. Abundance wâhkôhtowin, pimâcihowin, diversity, integration kiskēyihtamowin.
2-15. Additional Principles: Interconnectedness, Dynamic Balance, Feedback Loops, Disruptions, Tipping Points, Emergence, Adaptation and Resilience, Hierarchical Organization, Resource Cycling, Diversity and Redundancy, Boundaries and Context, Entropy and Energy Degradation, Decomposition and System Renewal, Human Obligation and Responsibility to Non-Human Elements.
Framework five core ecosystem model elements kiskēyihtamowin:
1. Components: Biotic components (living organisms, communities) kiskēyihtamowin, abiotic components (physical environment, climate, minerals, energy) kiskēyihtamowin. All components inherent, inalienable rights kiskēyihtamowin, existence kiskēyihtamowin.
2. Relationships: All components interactions kiskēyihtamowin, human-non-human wâhkôhtowin obligations kiskēyihtamowin, responsibilities kiskēyihtamowin, reciprocal wâhkôhtowin balance, respect, responsibility kiskēyihtamowin.
3. Processes: Energy flow kiskēyihtamowin, degradation (entropy) kiskēyihtamowin, nutrient pimâcihowin kiskēyihtamowin, decomposition kiskēyihtamowin, feedback loops (reinforcing kiskēyihtamowin, balancing kiskēyihtamowin), succession, disturbance, recovery kiskēyihtamowin.
4. Structure: Hierarchical organization (biosphere → biome → ecosystem → habitat → niche) kiskēyihtamowin, spatial kiskēyihtamowin, temporal organization kiskēyihtamowin, ecosystem type diversity kiskēyihtamowin, place-based variations kiskēyihtamowin.
5. Functions: Ecosystem services (provisioning, regulating, cultural, supporting) kiskēyihtamowin, productivity kiskēyihtamowin, resilience kiskēyihtamowin, stability kiskēyihtamowin, rights protection kiskēyihtamowin, miyo-pimatisiwin generation diversity, pimâcihowin, integration kiskēyihtamowin.
Scientific Research: Systematic, evidence-based frameworks kiskēyihtamowin, methodologies kiskēyihtamowin, planetary systems kiskēyihtamowin. Ecosystem classification frameworks kiskēyihtamowin, database research kiskēyihtamowin, technical architecture kiskēyihtamowin, analytical methodologies kiskēyihtamowin.
Indigenous Knowledge: Holistic, relational, place-based frameworks kiskēyihtamowin, Traditional Ecological Knowledge (TEK) kiskēyihtamowin, Indigenous knowledge systems kiskēyihtamowin. Key frameworks Two-Eyed Seeing (Etuaptmumk), Medicine Wheel, Seven Generations Principle, Wahkohtowin, Custodial Ethic, Country-Centred Design, Holism and Relationality kiskēyihtamowin.
Community-Focused Development: Frameworks kiskēyihtamowin, planetary system operation kéyah needs kiskēyihtamowin, priorities kiskēyihtamowin, well-being kiskēyihtamowin. Arnstein's Ladder genuine participation kiskēyihtamowin (Rungs 6-8: Partnership, Delegated Power, Citizen Control) kiskēyihtamowin, tokenism kiskēyihtamowin (Rungs 1-5).
Historical Analysis and Structural Understanding: Critical historical analysis kiskēyihtamowin, structural understanding frameworks kiskēyihtamowin, patterns kiskēyihtamowin, human kiskēyihtamowin, non-human systems kiskēyihtamowin, colonial kiskēyihtamowin, capitalist expansion periods kiskēyihtamowin. Key frameworks Black Centrality, White Capitalism Analysis, Civilizational Historicism, Reparations Framework kiskēyihtamowin. Note: Dr. Munford's original research human systems kiskēyihtamowin; non-human contexts exploratory kiskēyihtamowin.
Abundance-Based: Systems miyo-pimatisiwin kiskēyihtamowin, scarcity kiskēyihtamowin. Abundance wâhkôhtowin, pimâcihowin, diversity, integration kiskēyihtamowin.
Rights-Based: All existing elements inherent, inalienable rights kiskēyihtamowin. Human obligations kiskēyihtamowin, responsibilities kiskēyihtamowin, non-human elements kiskēyihtamowin. Equity non-human elements kiskēyihtamowin.
Equity and Governance: Genuine participation Arnstein's Ladder Rungs 6-8 kiskēyihtamowin. Power-sharing governance (Partnership, Delegated Power, Citizen Control) kiskēyihtamowin. Community control kiskēyihtamowin, self-determination kiskēyihtamowin.
Integration: Multiple knowledge systems respectfully kiskēyihtamowin. Scientific research, Indigenous knowledge, kéyah-focused development, historical analysis kiskēyihtamowin. Universal miyo-pimatisiwin place-based applications kiskēyihtamowin.
Framework multiple scales kiskēyihtamowin:
Planetary Scale: Global system operation kiskēyihtamowin, planetary-scale energy flows kiskēyihtamowin, material cycles kiskēyihtamowin, global feedback loops kiskēyihtamowin, long-term planetary succession kiskēyihtamowin, evolution kiskēyihtamowin.
Community Scale: Community-centered educational programs kiskēyihtamowin, community-led development initiatives kiskēyihtamowin, participatory planning kiskēyihtamowin, decision-making kiskēyihtamowin, community partnerships kiskēyihtamowin, collaboration kiskēyihtamowin.
Research and Analysis: Ecosystem classification kiskēyihtamowin, database integration kiskēyihtamowin, technical architecture kiskēyihtamowin, spatial analysis kiskēyihtamowin, API development kiskēyihtamowin.
Framework comprehensive hierarchical definition kiskēyihtamowin, three-tier structure kiskēyihtamowin, seventeen core miyo-pimatisiwin identified kiskēyihtamowin, defined kiskēyihtamowin, four guidance elements integrated kiskēyihtamowin, implementation elements organized kiskēyihtamowin, guidance frameworks kiskēyihtamowin, gaps kiskēyihtamowin, outliers analysis completed kiskēyihtamowin, definition challenges identified kiskēyihtamowin.
Future development continued refinement kiskēyihtamowin, miyo-pimatisiwin kiskēyihtamowin, applications kiskēyihtamowin, development practical implementation tools kiskēyihtamowin, methods kiskēyihtamowin, integration additional knowledge systems kiskēyihtamowin, perspectives kiskēyihtamowin, application specific ecosystem types kiskēyihtamowin, contexts kiskēyihtamowin.
Inquiries kiskēyihtamowin, engagement kiskēyihtamowin, all people all walks of life kiskēyihtamowin—business kiskēyihtamowin, academia kiskēyihtamowin, public kiskēyihtamowin, private sectors kiskēyihtamowin, NGOs kiskēyihtamowin, community organizations kiskēyihtamowin, individual kiskēyihtamowin, group kiskēyihtamowin. Ecosystems Intelligence (EsI) framework kiskēyihtamowin, applications kiskēyihtamowin, research collaboration kiskēyihtamowin, implementation support kiskēyihtamowin, contact platform's contact mechanisms kiskēyihtamowin, privacy kiskēyihtamowin, professional boundaries kiskēyihtamowin.
Nēhiyawēwin (Cree) Translation Resources:
Ācimowin: DraftV2 translations have been enhanced using these resources. However, due to the complexity of technical and scientific terminology, many terms remain in English as placeholders. Consultation with native Nēhiyawēwin speakers is recommended for final review and cultural appropriateness.